“Doğru Hakemlik Süreci ve Yönetimi” Eğitim Programı Gerçekleştirildi
Iğdır Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu tarafından düzenlenen “Doğru Hakemlik Süreci ve Yönetimi” başlıklı eğitim programı, 6 Kasım 2026 Cuma günü TBMYO Binası Derslik 1’de yüz yüze gerçekleştirildi. Biyomühendislik ve Bilimleri Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Muhittin KULAK’ın eğitmen olarak yer aldığı programa akademik personel katıldı.
Doç. Dr. KULAK, hakemliğin bilimsel bilginin güvenilirliğini sağlayan temel bir mekanizma olduğunu vurguladı. Bu mekanizmanın etkinliğine ilişkin ampirik kanıtların sınırlı olduğunu da hatırlatarak konuyu kanıta dayalı bir çerçevede ele aldı. Eğitimde önce hakemliğin işlevleri ve dünya genelindeki ölçeği konuşuldu; ardından makalenin gönderimden karara uzanan süreci ile tek-kör, çift-kör, açık, şeffaf ve kayıtlı rapor modelleri karşılaştırıldı.
Programın önemli bir bölümünde uluslararası literatürden somut vakalar incelendi:
- Hakemlerin makalelerdeki hataları ne ölçüde yakalayabildiği
- Yazarın kimliğine ve kurumuna bağlı yanlılıklar
- Hakem raporlarının tonu ve profesyonelliği
- Sahte hakem hesapları, beyan edilmemiş çıkar çatışmaları ve editörlerin ortak yazarı oldukları makaleleri yönetmesi gibi nedenlerle yıllar sonra geri çekilen yayınlar
Katılımcılara geri çekilmiş yayınları ve çıkar ilişkilerini izlemek için kullanılabilecek araçlar da tanıtıldı.
Eğitimde yapay zekâ araçlarının hakemlik süreçlerinde kullanımı da ayrıntılı biçimde ele alındı. Bu kapsamda TÜBİTAK’ın Ocak 2026’da yayımladığı “Destek Süreçlerinde Üretken Yapay Zekânın Sorumlu ve Güvenilir Kullanımı Rehberi” paylaşıldı. Rehbere göre değerlendirme süreçlerinde üretken yapay zekâ araçlarının kullanımı kesinlikle yasak. Doç. Dr. KULAK, bu yasağın gizlilik, kişisel verilerin korunması, fikri mülkiyet ve hesap verebilirlik gerekçelerine dayandığını belirtti.
Uygulamaya yönelik bölümde şu başlıklar işlendi: hakemlik davetini kabul etmeden önce sorulması gereken sorular, makale okuma stratejisi, hakem raporunun yapısı, yıkıcı ve yapıcı yorum örnekleri ile deneysel çalışmalar için yöntem kontrol listesi. Program soru-cevap ve değerlendirme bölümüyle sona erdi.
